ALEF-BET
Tajemnice ALFABETU HEBRAJSKIEGO
Alef-Bet
Alfabet hebrajski składa się z dwudziestu dwóch liter. Każdej z nich przypisano wartość liczbową. W alfabecie hebrajskim nie ma samogłosek. Ich brak wypełnia pomocnicza punktacja, umieszczana pod lub nad literami, albo też obok nich. Współcześnie Biblia jest zawsze drukowana z punktacją pomocniczą.
Czytaj więcej
Imię Boże Tetragram
Pośród tajemnic liter tworzących alfabet hebrajski, Imię Boże odgrywa jedną z najbardziej znaczących ról. Wśród Izraelitów Imię Boże zawsze było otoczone trwożną tajemnicą. Potęgą Imienia Bożego przepełniona jest cała literatura talmudyczna, midraszowa i późniejsza rabiniczna. Święty tetragram, czyli cztery znaki składające się na Imię Boże, zapisuje się po hebrajsku יהוה
Czytaj więcej
א (Alef)
Alef א jest pierwszą literą alfabetu hebrajskiego. O niej – jak głosi legenda – Bóg powiedział, że On jest jeden i Alef oznacza jeden. Nic dziwnego, że Alef szczególnie rozbudzało i zaprzątało poetycką wyobraźnię mędrców dawnego Izraela.
Czytaj więcej
ב (Bet)
Od litery ב (Bet) rozpoczyna się Tora – duchowa podstawa tego świata. Otwiera ona pierwszy werset Księgi Rodzaju. Świat został stworzony za pomocą ב (Bet), ponieważ stanowi ono początek słowa beracha – „błogosławieństwo”.
Czytaj więcej
ה את
Słowo oznaczające kobietę (isza) jest związane ze słowem oznaczającym mężczyznę (isz). Stąd wynika jasno, że świat został stworzony za pomocą języka hebrajskiego. Dzięki literce ה, każda kobieta jest z natury osobą duchową. Dwie krańcowe litery alfabetu – pierwsza i ostatnia – są symbolem nie tylko całego alfabetu, lecz także wszelkiej pełnej i doskonałej całości.
Czytaj więcej
שְׁמַע יִשְׂרָאֵל ת
שְׁמַע, יִשְׂרָאֵל: יְהוָה אֱלֹהֵינוּ, יְהוָה אֶחָד Ostatnia litera alfabetu, Taw ת, jest szczególnie groźna. Napiętnowany nią był Kain.
Czytaj więcej

Z wizytą w Ziemi Obiecanej

Ziemia Obiecana

Przypuśćmy, że dowiedziałeś się od przyjaciela, iż kupił ci w prezencie nowiutki dom w pięknej i spokojnej okolicy. Z pewnością zastanawiałbyś się, jak on wygląda. Chciałbyś go jak najszybciej zobaczyć na własne oczy, przejść się po nim i obejrzeć każdy pokój. W końcu jest to twój nowy dom!

W roku 1473 p.n.e. Bóg dał starożytnemu narodowi izraelskiemu nowy dom — Ziemię Obiecaną, pas terenu ciągnący się z północy na południe przez około 500 kilometrów i szeroki średnio na 55 kilometrów. Ziemia Obiecana znajdowała się na obszarze tak zwanego Żyznego Półksiężyca i dzięki swym niezwykłym warunkom wyśmienicie nadawała się do zamieszkania.

Dlaczego jednak mamy się interesować „domem”, który podarowano komuś innemu, a na dodatek żyjącemu bardzo dawno? Otóż poznanie tej historycznej krainy pogłębi nasze zrozumienie sprawozdań biblijnych. „W krainie, którą opisuje Biblia” — napisał zmarły już profesor Yohanan Aharoni — „geografia i historia są tak mocno ze sobą powiązane, że jednej nie da się naprawdę zrozumieć bez drugiej”. Zatem, możemy się wiele nauczyć, jeśli bliżej poznamy starożytną ziemię Izraela. Przespacerujmy się po niektórych „pokojach”, zwracając uwagę na charakterystyczne cechy krainy, która przez stulecia stanowiła dom ludu Bożego. Jak się przekonamy, wycieczka po Ziemi Obiecanej może być bardzo pouczająca.

Pouczająca wycieczka po Ziemi Obiecanej

Biblijna Ziemia Obiecana niewątpliwie była krainą wyjątkową. Ten stosunkowo niewielki obszar jest niezwykle urozmaicony pod względem geograficznym. Na północy wznoszą się ośnieżone góry, a na południu panują upały. Są tu urodzajne niziny, jałowe pustkowia oraz wzgórza, pokryte sadami i pastwiskami.

Dzięki takiemu zróżnicowaniu warunków klimatycznych, glebowych i terenowych można tutaj spotkać najrozmaitsze drzewa, krzewy i mniejsze rośliny — niektóre rosną w zimnych rejonach górskich, inne na wypalonej słońcem pustyni, a jeszcze inne na nizinnych glebach napływowych lub na skalnym płaskowyżu. Zdaniem pewnego botanika, w regionie tym występuje jakieś 2600 gatunków roślin! Pierwsi Izraelici, którzy udali się tam na zwiady, bez trudu dostrzegli, jak urodzajny był to kraj. Z pewnej doliny zabrali tak wielką kiść winogron, że dwóch mężczyzn musiało ją nieść na drążku! Dolinę tę słusznie nazwano Eszkol, co znaczy „Kiść [winogron][*] (4 Mojżeszowa 13:21-24).

*[Odnotowano współcześnie, że jedna kiść winogron z tego regionu ważyła 12 kilogramów, a inna przeszło 20.]


Przyjrzyjmy się teraz bliżej niektórym szczegółom geografii tego niezwykłego pasa ziemi, zwłaszcza jego części południowej.

Szefela

Zachodnią granicę Ziemi Obiecanej wytyczało wybrzeże Morza Śródziemnego. W odległości około 40 kilometrów w głąb kraju rozciąga się Szefela. Chociaż nazwa ta znaczy „nizina”, właściwie jest to region pagórkowaty i może uchodzić za nizinę tylko w zestawieniu z górami judzkimi, leżącymi na wschodzie.

Ziemia Obiecana

Zamieszczony obok przekrój poprzeczny ukazuje położenie Szefeli względem otaczających ją terenów. Na wschodzie znajdowały się góry judzkie, a na zachodzie nadbrzeżna równina Filistei. Szefela stanowiła więc strefę buforową — barierę, która w czasach biblijnych oddzielała lud Boży od jego ówczesnych wrogów. Wojska nacierające z zachodu na Jeruzalem, stolicę Izraela, zawsze musiały najpierw przedrzeć się przez Szefelę.

Taka sytuacja zaistniała w IX wieku p.n.e. Jak podaje Biblia, król syryjski Chazael „wyruszył na wojnę przeciw Gat [prawdopodobnie na granicy Szefeli] i zdobył je. Następnie Chazael powziął postanowienie, by wyruszyć przeciw Jerozolimie”. Król Joasz zdołał go powstrzymać, oddając kosztowności ze świątyni i pałacu. Niemniej sprawozdanie to wskazuje, że Szefela miała decydujące znaczenie dla bezpieczeństwa Jeruzalem (2 Królewska 12:18-19, Biblia Tysiąclecia).

Wzgórza judzkie

Jeszcze bardziej w głąb kraju od Szefeli znajdują się wzgórza judzkie. Ten górzysty obszar dostarczał niegdyś wybornych zbóż, oliwy z oliwek i wina. Ponieważ wznosi się na znaczną wysokość, był również wyśmienitym miejscem schronienia. Dlatego król Jotam budował tam „zamki i baszty”. W burzliwych czasach ludzie mogli się w nich ukryć (2 Kronik 27:4).

Tunel Ezechiasza

Najważniejszym punktem wzgórz judzkich było Jeruzalem, zwane też Syjonem. Z trzech stron otaczały je głębokie doliny, a od północy — jak podaje historyk z I wieku Józef Flawiusz — chronił je potrójny mur, toteż wydawało się bezpiecznym miastem. Aby jednak zapewnić schronienie, nie wystarczą same mury i oręż. Potrzeba także wody. Jest ona niezbędna podczas oblężenia, gdyż bez niej uwięzieni mieszkańcy szybko musieliby się poddać.

Źródłem wody pitnej dla Jeruzalem była sadzawka Siloam (Siloe). Kiedy w VIII wieku p.n.e. spodziewano się, że Asyryjczycy otoczą miasto, król Ezechiasz wybudował zewnętrzny mur ochronny, aby znalazła się ona w obrębie Jeruzalem. Zatkał też źródła poza miastem, gdyż chciał utrudnić najeźdźcom dostęp do wody (2 Kronik 32:2-5, BT; Izajasza 22:11). Ale to nie wszystko. Ezechiasz znalazł również pewien sposób na zaopatrzenie Jeruzalem w dodatkową ilość wody!

Ezechiasz wydrążył tunel ze źródła Gichon aż do sadzawki Siloam, co uznano za wielkie osiągnięcie inżynierii starożytnej.[*] Jego średnia wysokość wynosi 1,8 metra, a długość 533 metry. Wyobraź sobie półkilometrowy tunel wykuty w skale! Obecnie, jakieś 2700 lat później, turyści zwiedzający Jeruzalem mogą przejść przez to mistrzowskie dzieło, zwane popularnie tunelem Ezechiasza (2 Królewska 20:20; 2 Kronik 32:30).

*[Źródło Gichon znajdowało się tuż poza wschodnimi granicami Jeruzalem. Ponieważ było ukryte w jaskini, Asyryjczycy prawdopodobnie nie wiedzieli o jego istnieniu.]

Pustkowia

Na wschód od górzystych obszarów Judy znajduje się Pustynia Judzka, zwana też Jeszimon, co znaczy po prostu „pustynia” (1 Samuela 23:19). Nad Morzem Słonym ta jałowa kraina tworzy skaliste wąwozy i poszarpane urwiska. Ponieważ teren obniża się tu o 1200 metrów na odcinku zaledwie 25 kilometrów, Pustynia Judzka jest osłonięta od zachodnich wiatrów niosących deszcze, toteż występują na niej tylko skąpe opady. To właśnie na tę pustynię wypędzano co roku w Dniu Przebłagania kozła dla Azazela. Tutaj też Dawid uciekł przed Saulem (3 Mojżeszowa 16:21-22; Psalm 63:1).

Około 150 kilometrów na południowy zachód od Pustyni Judzkiej leży pustynia Paran. Wielokrotnie rozbijali tu obóz Izraelici podczas 40-letniej wędrówki z Egiptu do Ziemi Obiecanej (4 Mojżeszowa 33:1-49). Mojżesz pisał o „wielkiej i strasznej pustyni, gdzie były węże jadowite i skorpiony”, oraz o „bezwodnym pustkowiu” (5 Mojżeszowa 8:15). Przeżycie milionów Izraelitów na tej pustyni to prawdziwy cud! Nie ma wątpliwości, że wspierał ich Bóg.

Wzgórza Karmelu

Ziemia Obiecana, Karmel

Karmel znaczy „sad”. Ten urodzajny region, o długości około 50 kilometrów, znajduje się na północy i jest pokryty winnicami, gajami oliwnymi i drzewami owocowymi. Część tego pasma wzgórz wrzyna się w morze, przedstawiając piękny, niezapomniany widok. W Księdze Izajasza 35:2 wspomniano o „świetności Karmelu”, który stanowił symbol wspaniałości i urodzaju odzyskanej ziemi Izraela.

Na Karmelu rozegrało się szereg pamiętnych wydarzeń. To właśnie tu Eliasz rzucił wyzwanie prorokom Baala i tutaj „spadł ogień od JHWH” na dowód Jego zwierzchnictwa. Ponadto ze szczytu Karmelu Eliasz dostrzegł chmurkę, z której spadł potem ulewny deszcz i w cudowny sposób zakończył suszę w Izraelu (1 Królewska 18:17-46). Na tej górze przebywał następca Eliasza, Elizeusz, gdy kobieta z Szunem przyszła prosić o pomoc dla zmarłego dziecka, które on później wskrzesił (2 Królewska 4:8, 20, 25-37).

Stoki Karmelu wciąż są porośnięte sadami, gajami oliwnymi i winoroślami. Wiosną pokrywają się kobiercem przepięknych kwiatów. „Twoja głowa jest jak Karmel” — rzekł Salomon do młodej Szulamitki, mając zapewne na myśli jej bujne włosy lub kształtną głowę, majestatycznie wieńczącą szyję (Pieśń 7:6).

Ziemia Obiecana„JHWH, Bóg twój, wprowadza cię do ziemi pięknej, do ziemi,
gdzie bystre rzeki i źródła tryskają w dolinie i na górze”
(5 Mojżeszowa 8:7)

„Ziemia jak ogród Boży”

Starożytna Ziemia Obiecana cieszyła oczy. Słusznie powiedziano, iż ‘opływa w mleko i miód’ (Księga Rodzaju [1 Mojżeszowa] 13:10, BT; 2 Mojżeszowa 3:8). Mojżesz nazwał ją ‘ziemią piękną, ziemią, gdzie bystre rzeki i źródła tryskają w dolinie i na górze; ziemią pszenicy, jęczmienia, winnej latorośli drzewa figowego i drzewa granatu, ziemią drzewa oliwnego, oliwy i miodu; ziemią, w której bez ograniczeń będziesz spożywał chleb i niczego ci nie będzie brakować, ziemią, której kamienie są z żelaza i z której gór będziesz wydobywał miedź’ (5 Mojżeszowa 8:7-9).